Chắc hẳn khi nhắc tới kỹ năng giải quyết vấn đề ở trẻ em, nhiều cha mẹ vẫn còn rất bỡ ngỡ với khái niệm này. Dù nghe khá lạ tai, kỹ năng giải quyết vấn đề lại vô cùng quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống sinh hoạt cũng như tương lai của trẻ. Vậy, kỹ năng giải quyết vấn đề là gì? Kỹ năng này quan trọng như thế nào? BrainCare kính mời quý phụ huynh theo dõi trong bài viết dưới đây nhé!
Kỹ năng giải quyết vấn đề là gì?
Theo ASQ – 3 (bảng hỏi tiêu chuẩn dùng để đánh giá toàn diện mức độ phát triển của trẻ em từ 0-60 tháng tuổi có độ tin cậy cao và được sử dụng rộng rãi trên thế giới), kỹ năng giải quyết vấn đề của trẻ dưới 6 tuổi được hiểu là khả năng tư duy – khám phá – thử nghiệm – tìm cách xử lý tình huống trong đời sống hằng ngày, phù hợp với từng mốc phát triển theo độ tuổi. Cũng theo ASQ-3, kỹ năng giải quyết vấn đề là một trong 5 kỹ năng quan trọng nhất của trẻ em, cùng với các kỹ năng khác như: Giao tiếp, vận động thô, vận động tinh, cá nhân-xã hội.
Cha mẹ có thể theo dõi kỹ năng giải quyết vấn đề của con thông qua quan sát:
- Con có nhận ra vấn đề không? Con nhận biết có một trở ngại cần được giải quyết, thay vì bỏ qua hoặc khóc ngay lập tức không? (VD: Con tìm cách với tới món đồ chơi ở trên cao, con cố gắng mở hộp bánh nhưng không mở được và bắt đầu quan sát cái nắp hay tình huống con làm rơi đồ chơi xuống gầm ghế/gường rồi dừng lại nhìn vào chỗ đồ chơi bị rơi…).
- Con có thử nhiều cách khác nhau để giải quyết vấn đề không? Con đang học được rằng một vấn đề có thể có nhiều cách giải quyết và con cần phải thử nhiều cách khác nhau để có thể giải quyết được vấn đề. (VD: Con dùng que/thìa/tay để cố gắng lấy món đồ bị kẹt hoặc khi ghép hình sai, con đổi mảnh khác thay vì bỏ cuộc…).
- Con có rút kinh nghiệm từ những lần thất bại không? Đây là dấu hiệu con đang hiểu mối quan hệ nguyên nhân – kết quả, và từ đó biết điều chỉnh hành vi dựa trên trải nghiệm của chính mình. (VD: Khi xây tháp bị đổ vì xếp cao quá, lần sau con xếp nền rộng hơn; Khi mặc áo ngược, lần sau con nhìn nhãn áo để mặc đúng…).
Con có tự tìm cách xử lý thay vì chờ người lớn làm hộ không? Con đang hình thành tính chủ động và tự lập, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn. Rất nhiều cha mẹ không biết, làm hộ con “cho nhanh” và đã vô tình khiến con bị thiếu hụt kỹ năng xã hội. (VD: Con tự thử mở cửa thay vì đứng khóc chờ người lớn; con tự xếp lại đồ chơi bị đổ; con tự tìm dép khi chuẩn bị ra ngoài…).
Kỹ năng giải quyết vấn đề quan trọng đối với trẻ như thế nào?
Không ai lớn lên mà không gặp khó khăn trong cuộc sống. Chính vì vậy, cách chúng ta đối diện và giải quyết vấn đề là vô cùng quan trọng. Với trẻ em dưới 6 tuổi, kỹ năng giải quyết vấn đề chính là một trong những nền tảng quan trọng nhất giúp trẻ phát triển toàn diện – từ tư duy, cảm xúc cho đến nhân cách và xa hơn nữa là khả năng thành công cũng như đạt được hạnh phúc trong tương lai.
- Khi được “nghĩ” và “làm”, tư duy của con sẽ phát triển mạnh mẽ: Mỗi lần trẻ tự suy nghĩ, thử cách này, sai cách kia, rồi tìm ra hướng giải quyết, não bộ của con đang học cách tư duy logic, kết nối nguyên nhân – kết quả dựa trên những trải nghiệm của con để từ đó sáng tạo cách xử lý tình huống tốt nhất trong khả năng. Cha mẹ, thay vì làm hộ con mọi thứ, cần đồng hành, gợi mở và cho con quyền được sai. Nhờ “được làm sai”, trẻ sẽ dần hình thành khả năng suy nghĩ độc lập và linh hoạt và đó cũng chính là cách tư duy trưởng thành được nuôi dưỡng.
- Nhân cách được hình thành từ những việc nhỏ mỗi ngày: Cha mẹ chắc hẳn sẽ đồng ý với BrainCare rằng một đứa trẻ có thể tự giải quyết được vấn đề sẽ tự tin hơn vào bản thân, chủ động hơn trong sinh hoạt cũng như khả năng ra quyết định tốt hơn. Nhưng không chỉ có vậy, việc phải tư duy, hiểu được quy luật nguyên nhân-kết quả giúp con hiểu rằng:“Mỗi hành vi đều có hậu quả”. Và chính vào lúc này, việc cha mẹ cần làm là giúp con hiểu con sẽ phải chịu trách nhiệm với hậu quả do hành vi của con gây ra. (Ví dụ rất đơn giản: Khi con làm đổ nước/đồ ăn và được hướng dẫn cách lau dọn, con không chỉ học cách xử lý tình huống – trong hoàn cảnh này là lau dọn và còn học trách nhiệm, tính tự lập cũng như ý thức về hành vi của mình. Ngược lại, nếu người lớn luôn làm thay, quyết định thay…trẻ sẽ dần mất cơ hội học cách chịu trách nhiệm cho chính cuộc sống của mình.
Cha mẹ thân mến, có thể khẳng định, kỹ năng giải quyết vấn đề là vô cùng quan trọng và ảnh hưởng lâu dài đến tính cách, kỹ năng và xa hơn là tương lai của con. Qua bài viết này, BrainCare mong rằng, cha mẹ sẽ luôn yêu thương, quan sát con, hỗ trợ con và cho con cơ hội được học, được thử, được sai và được trưởng thành. Chỉ có như vậy, con mới có thể phát triển toàn diện và trưởng thành một cách lành mạnh.
Vậy, nếu không được rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề, con sẽ gặp những khó khăn gì? Các mốc phát triển của kỹ năng giải quyết theo lứa tuổi sẽ như thế nào? Liệu một em bé chậm trễ về kỹ năng giải quyết vấn đề có nguy cơ gặp rối loạn phát triển như tự kỷ, tăng động, chậm phát triển trí tuệ…không? Cha mẹ hãy đón chờ câu trả lời trong phần 2 của series về kỹ năng giải quyết vấn đề này nhé!
Nếu cha mẹ nhận thấy kỹ năng giải quyết vấn đề của con kém hoặc chậm trễ so với mốc phát triển thông thường, hãy liên hệ ngay với BrainCare để được các chuyên gia khám, đánh giá và hỗ trợ kịp thời. Tại Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare, đội ngũ tiến sĩ, thạc sĩ giáo dục đặc biệt giàu kinh nghiệm đã đồng hành với hơn 10.000 gia đình trong hành trình đánh giá và hỗ trợ phát triển cho trẻ. BrainCare luôn sẵn sàng trở thành người bạn đồng hành đáng tin cậy của cha mẹ, cùng nuôi dưỡng một thế hệ trẻ em khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.
Đánh giá sự phát triển cho trẻ tại BrainCare
Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia tâm lý, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm đánh giá, tham vấn, trị liệu, chẩn đoán uy tín, mang đến lợi ích cho khách hàng.
BrainCare hướng tới trở thành một trong những đơn vị dẫn đầu về lĩnh vực đánh giá sự phát triển của trẻ em tại Việt Nam, làm thay đổi thói quen và nhận thức của người Việt Nam trong việc chú trọng sự phát triển của trẻ và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. BrainCare “Vì cộng đồng hạnh phúc hơn từng phút giây”.
Tin tức

Nếu không được đánh giá và can thiệp kịp thời, trẻ ADHD lớn lên sẽ như thế nào?

Tại sao cha mẹ nên đưa con đi đánh giá định kỳ thay vì chỉ một lần duy nhất?



3 nhóm triệu chứng đặc trưng của trẻ tự kỷ – Những điều cha mẹ cần lưu ý

Đăng ký tư vấn
Chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe bạn, hãy sẻ chia với chúng tôi nhé!








