“𝐸𝑚 𝑛𝑔ℎ𝑖̃ 𝑙𝑎̀ 𝑐𝑜𝑛 𝑐ℎ𝑖̉ 𝑐ℎ𝑎̣̂𝑚 𝑛𝑜́𝑖 𝑏𝑖̀𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑜̂𝑖…”
“𝐶𝑜𝑛 𝑡𝑟𝑎𝑖 𝑒𝑚 đ𝑎̃ ℎ𝑜̛𝑛 ℎ𝑎𝑖 𝑡𝑢𝑜̂̉𝑖 𝑟𝑢̛𝑜̛̃𝑖 𝑚𝑎̀ 𝑣𝑎̂̃𝑛 𝑐ℎ𝑢̛𝑎 𝑛𝑜́𝑖 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑛ℎ𝑖𝑒̂̀𝑢. 𝑀𝑜̣𝑖 𝑛𝑔𝑢̛𝑜̛̀𝑖 𝑏𝑎̉𝑜: 𝐶𝑜𝑛 𝑡𝑟𝑎𝑖 𝑛𝑜́𝑖 𝑚𝑢𝑜̣̂𝑛 𝑙𝑎̀ 𝑏𝑖̀𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛̀𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑜̂𝑖 𝑛ℎ𝑢̛𝑛𝑔 𝑐𝑜́ đ𝑖𝑒̂̀𝑢 𝑔𝑖̀ đ𝑜́ 𝑘ℎ𝑖𝑒̂́𝑛 𝑒𝑚 𝑙𝑢𝑜̂𝑛 𝑡ℎ𝑎̂́𝑦 𝑏𝑎̂́𝑡 𝑎𝑛…”
Chị H., một người mẹ ở ngoại thành Hà Nội kể lại rằng chị bắt đầu để ý khi thấy con ít nhìn vào mắt mình. Khi mọi người gọi tên, con cũng hiếm khi quay lại. Con có thể ngồi hàng giờ xoay bánh xe ô tô đồ chơi hay nhìn chằm chằm vào quạt cây nhưng lại không hứng thú khi mẹ rủ chơi cùng. Ban đầu, chị nghĩ con chỉ chậm nói hoặc hơi “khó tính”.Nhưng sau khi đưa con đi thăm khám tại BrainCare, chị mới biết con có rối loạn phổ tự kỷ.
Quý vị phụ huynh thân mến, dù đã viết không ít bài về các biểu hiện, dấu hiệu cảnh báo sớm của rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK), rất nhiều phụ huynh có con gặp rối loạn phổ tự kỷ vẫn tỏ ra bất ngờ khi đến khám, đánh giá tại Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare : “Em nghĩ là con chỉ chậm nói bình thường thôi chứ đâu có nghĩ là tự kỷ” “thấy nó cứ lầm lì, gọi không thưa, em đã nghi nghi nhưng bà nội lại bảo bố nó ngày xưa cũng lầm lì thế, lớn lên có làm sao đâu”…Thực tế, rất nhiều phụ huynh nhận ra con “bất thường” từ sớm nhưng lại chưa chắc chắn, chờ đợi và chỉ đưa con đi đánh giá khi các dấu hiệu đã kéo dài trong thời gian khá lâu và ngày càng rõ ràng hơn.
Nhận thấy rất nhiều phụ huynh còn do dự, đắn đo, băn khoăn, trong bài viết này, BrainCare xin gửi tới quý vị phụ huynh 8 biểu hiện đặc trưng của trẻ có rối loạn phổ tự kỷ mà cha mẹ cần hết sức lưu ý, quan sát con kỹ càng:
Trẻ ít nhìn vào mắt khi giao tiếp
Thông thường, khi trẻ cười, chơi hoặc muốn điều gì đó, trẻ sẽ nhìn vào mắt cha mẹ. Tuy nhiên, trẻ tự kỷ lại tránh giao tiếp bằng mắt hoặc chỉ nhìn thoáng qua. Ví dụ: Mẹ gọi tên con nhiều lần nhưng con vẫn tiếp tục chơi đồ chơi hoặc nhìn đi đâu đó mà không nhìn vào mắt mẹ. Ánh mắt là một cầu nối cảm xúc quan trọng trong giao tiếp xã hội. Khi trẻ ít sử dụng ánh mắt, việc kết nối với người khác cũng trở nên khó khăn hơn.
Trẻ phản ứng kém khi được gọi tên
Một biểu hiện khiến nhiều phụ huynh bối rối là trẻ dường như không nghe khi được gọi tên. Cha mẹ có thể gọi: “Minh ơi!” nhưng con vẫn tiếp tục hoạt động như không có chuyện gì xảy ra. Không ít gia đình ban đầu lo lắng con bị vấn đề về thính giác. Nhưng thực tế, ở trẻ tự kỷ, điều này thường liên quan đến khó khăn trong chú ý xã hội – trẻ chưa nhận ra rằng lời gọi tên của người khác có ý nghĩa giao tiếp..
Trẻ chậm nói hoặc nói nhưng không đúng bối cảnh
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất của trẻ tự kỷ là chậm nói so với độ tuổi. Ví dụ: Ở độ tuổi 2–3, nhiều trẻ tự kỷ vẫn chưa nói được câu đơn giản như “con muốn nước”, “mẹ bế”. Một số trẻ có thể nói, nhưng lời nói mang tính lặp lại hoặc không đúng với hoàn cảnh giao tiếp. Dưới góc nhìn giáo dục đặc biệt, vấn đề không chỉ nằm ở khả năng phát âm, mà nằm ở việc trẻ chưa sử dụng ngôn ngữ như một công cụ giao tiếp xã hội.
Trẻ thích chơi một mình
Trong khi nhiều trẻ nhỏ thích chơi cùng bạn bè, trẻ tự kỷ lại thường có xu hướng chơi một mình trong thời gian dài. Ví dụ: Trong lớp học, các bạn đang chơi cùng nhau nhưng trẻ lại ngồi ở góc phòng xoay bánh xe ô tô đồ chơi. Điều này không có nghĩa là trẻ không muốn chơi, mà có thể do trẻ chưa hiểu các quy tắc tương tác xã hội.
Trẻ rất khó chịu khi thói quen bị thay đổi
Nhiều trẻ tự kỷ cảm thấy an toàn khi mọi việc diễn ra theo một trật tự quen thuộc và chỉ một thay đổi nhỏ cũng có thể khiến trẻ bối rối hoặc bùng nổ cảm xúc. Ví dụ: trẻ dễ cảm thấy khó chịu đi học bằng con đường khác, khi phải đổi cô giáo hay thay đổi giờ ăn. Theo các chuyên gia BrainCare, những thay đổi này làm giảm khả năng dự đoán của trẻ, khiến trẻ cảm thấy mất kiểm soát với môi trường xung quanh.
Trẻ nhạy cảm đặc biệt với âm thanh, ánh sáng hoặc xúc giác
Một số trẻ tự kỷ rất nhạy cảm với các kích thích xung quanh. Ví dụ như bịt tai khi nghe tiếng máy xay. cảm thấy khó chịu với mác quần áo hoặc sợ tiếng khóc của trẻ khác. Đây là dấu hiệu cho thấy hệ thống xử lý cảm giác của trẻ hoạt động không bình thường, con có thể quá nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng hoặc xúc giác của con quá nhạy. Trong một số trường hợp khác, trẻ tự kỷ có xúc giác kém nhạy, cần kích thích mạnh như tì đè vào người khác, đập đầu vào tường hay liên tục chà xát tay vào bề mặt thô ráp để cảm thấy dễ chịu..
Trẻ ít chơi các trò chơi tưởng tượng
Trong quá trình phát triển bình thường, trẻ thường bắt đầu chơi giả vờ: cho búp bê ăn, đóng vai bác sĩ, nấu ăn…Nhưng nhiều trẻ tự kỷ lại chơi theo cách khác và đôi khi là không đúng chức năng. Ví dụ: Thay vì lái chiếc ô tô đồ chơi, trẻ có thể xoay bánh xe liên tục và nhìn chăm chú vào chuyển động đó. Một ví dụ thường thấy khác là khii được cho bộ thú nhựa gồm nhiều con vật khác nhau, thay vì chơi đóng vai (ví dụ: cho thú ăn, đưa thú đi dạo), bé lại xếp tất cả các con vật thành một hàng thẳng tắp. Điều này phản ánh khó khăn trong trí tưởng tượng xã hội, một kỹ năng quan trọng để trẻ hiểu và tham gia vào các hoạt động xã hội.
Điều quan trọng cha mẹ cần nhớ
Việc chẩn đoán một đứa trẻ có gặp rối loạn phổ tự kỷ hay không cần được đánh giá chuyên sâu bởi các nhà chuyên môn và không phải cứ có một vài dấu hiệu đơn lẻ xuất hiện đã có thể khẳng định chắc chắn là trẻ có tự kỷ. Nếu nhiều biểu hiện xuất hiện cùng lúc và kéo dài, cha mẹ cần tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia càng sớm càng tốt. Với trẻ tự kỷ, phát hiện sớm và can thiệp sớm có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn trong hành trình phát triển của con.
Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare với đội ngũ chuyên gia gồm các Tiến sĩ, Thạc sĩ Tâm lý Giáo dục giàu kinh nghiệm, là đơn vị đánh giá rối loạn phổ tự kỷ đáng tin cậy hàng đầu Việt Nam. Hãy để BrainCare đồng hành cùng cha mẹ, vì tương lai của con, cha mẹ nhé!
Đánh giá sự phát triển cho trẻ tại BrainCare
Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia tâm lý, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm đánh giá, tham vấn, trị liệu, chẩn đoán uy tín, mang đến lợi ích cho khách hàng.
BrainCare hướng tới trở thành một trong những đơn vị dẫn đầu về lĩnh vực đánh giá sự phát triển của trẻ em tại Việt Nam, làm thay đổi thói quen và nhận thức của người Việt Nam trong việc chú trọng sự phát triển của trẻ và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. BrainCare “Vì cộng đồng hạnh phúc hơn từng phút giây”.
Tin tức
3 nhóm triệu chứng đặc trưng của trẻ tự kỷ – Những điều cha mẹ cần lưu ý
Đăng ký tư vấn
Chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe bạn, hãy sẻ chia với chúng tôi nhé!
