Giai đoạn dưới 3 tuổi là thời điểm vàng để cha mẹ quan sát và phát hiện sớm từng thay đổi bất thường trong quá trình phát triển của con. Đôi khi, những biểu hiện mà cha mẹ nghĩ là con chỉ “chậm một chút” hay “hiếu động một chút” lại có thể là những tín hiệu của rối loạn phát triển như tự kỷ, tăng động… Việc nhận diện đúng các dấu hiệu này từ sớm giúp cha mẹ có kế hoạch hỗ trợ con kịp thời, mang lại cho con cơ hội tốt nhất để hòa nhập với môi trường xung quanh.
Tại Viện tâm lý giáo dục BrainCare, các chuyên gia luôn chia sẻ với phụ huynh rằng việc quan sát kỹ càng và liên tục của cha mẹ chính là chìa khóa quan trọng nhất giúp phát hiện sớm các rối loạn phát triển có thể có ở con. Trong bài viết này, BrainCare xin chia sẻ với phụ huynh 7 dấu hiệu thực tế cảnh báo sớm rối loạn phổ tự kỷ cha mẹ cần hết sức lưu tâm:
Nội dung chính
Con ít hoặc không dùng lời nói để giao tiếp
Thông thường, trẻ từ 10 đến 12 tháng tuổi đã bắt đầu bật ra các âm đơn giản như “ba ba”, “bà bà” để gọi người thân. Nếu cha mẹ thấy trẻ vẫn chưa thể bật âm, hoặc đột ngột mất đi khả năng ngôn ngữ vốn có, đây là điều bất thường cần theo dõi sát sao. Thay vì dùng lời nói để thu hút sự chú ý, con thường có xu hướng gào khóc hoặc kéo tay người lớn đến nơi có món đồ con muốn.
Gọi nhưng trẻ không quay đầu và ít tương tác mắt
Khi cha mẹ gọi tên, trẻ dường như không nghe thấy hoặc không có phản ứng quay lại nhìn. Bên cạnh đó, trẻ rất ít khi duy trì việc nhìn vào mắt người đối diện khi trò chuyện hay chơi đùa. Con có thể vẫn ngồi đó nhưng cha mẹ cảm thấy rất khó để tạo ra một sự kết nối thực sự qua ánh mắt với con. Ngay cả khi cha mẹ cố gắng cười đùa hay làm trò, con vẫn giữ vẻ mặt ít biểu cảm hoặc nhìn đi hướng khác.
Con không biết chỉ tay vào đồ vật con muốn
Kỹ năng dùng ngón tay chỉ vào đồ vật, đồ ăn hay món đồ chơi yêu thích là một cột mốc phát triển quan trọng. Nếu con muốn lấy một thứ gì đó nhưng không biết chỉ tay để báo cho cha mẹ biết, mà chỉ thể hiện bằng sự bực bội, cha mẹ cần quan sát con kỹ hơn.
Con không biết bắt chước các hành động đơn giản
Bắt chước là cách con học hỏi thế giới xung quanh. Cha mẹ quan sát xem con có thể thực hiện lại các hành động như vỗ tay, vẫy tay chào tạm biệt hoặc làm các động tác vui nhộn theo người lớn hay không. Nếu con dường như không có phản xạ bắt chước, đó có thể là một dấu hiệu sớm cần lưu ý.
Con có các hành vi lặp đi lặp lại bất thường
Cha mẹ cần hết sức chú ý nếu con có những thói quen lặp lại một cách khác lạ như thích nhìn chăm chú vào các vật đang quay như cánh quạt hay bánh xe ô tô đồ chơi. Ngoài ra, cha mẹ cũng cần lưu ý nếu con có hành vi tự xoay vòng tròn cơ thể mình nhiều lần mà không thấy chóng mặt hoặc thường xuyên xếp đồ chơi thành một hàng dọc thẳng tắp.
Con chỉ thích chơi một mình và ít tương tác
Con thường dành sự chú ý cho đồ vật nhiều hơn là người xung quanh. Cha mẹ thấy con có thể ngồi chơi một mình rất lâu với một món đồ mà không có nhu cầu rủ cha mẹ chơi cùng hoặc không hào hứng khi có người khác tham gia vào không gian của con. Con dường như không có hứng thú trong việc chia sẻ niềm vui hay sự tương tác với người thân.
Con biểu hiện sự sợ hãi cực độ với âm thanh hoặc ánh sáng
Trẻ có rối loạn phổ tự kỳ thường rất nhạy cảm với âm thanh hoặc ánh sáng, dẫn đến việc con cực kỳ sợ hãi trước những âm thanh từ các thiết bị gia dụng hàng ngày. Tiếng máy sấy tóc, máy xay sinh tố, máy hút bụi hay tiếng máy khoan có thể khiến con hoảng loạn, bịt tai hoặc khóc thét vì cảm thấy quá khó chịu. Đây không chỉ là sự giật mình thông thường mà là một phản ứng sợ hãi rất mạnh mẽ.
Cha mẹ cần làm gì khi thấy con có những dấu hiệu này?
Cha mẹ không nên quá hoảng loạn khi nhận thấy con có từ 2 đến 3 dấu hiệu kể trên. Việc quan trọng nhất lúc này là giữ bình tĩnh để thực hiện các bước sau:
𝑫𝒂̀𝒏𝒉 𝒕𝒉𝒐̛̀𝒊 𝒈𝒊𝒂𝒏 𝒒𝒖𝒂𝒏 𝒔𝒂́𝒕 𝒄𝒐𝒏 𝒎𝒐̂̃𝒊 𝒏𝒈𝒂̀𝒚: Cha mẹ theo dõi sát sao cách con chơi, cách con phản ứng với lời nói và các âm thanh trong nhà. Ghi lại những tình huống con có biểu hiện khác lạ để cung cấp thông tin cho chuyên gia.
𝑻𝒂̆𝒏𝒈 𝒄𝒖̛𝒐̛̀𝒏𝒈 𝒕𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝒕𝒂́𝒄 𝒕𝒓𝒖̛̣𝒄 𝒕𝒊𝒆̂́𝒑: Cha mẹ nên dành nhiều thời gian để chơi cùng con ở ngang tầm mắt, hạn chế cho con tiếp xúc với các thiết bị điện tử như điện thoại, tivi để con có thêm cơ hội cải thiện giao tiếp.
𝑻𝒊̀𝒎 𝒌𝒊𝒆̂́𝒎 𝒔𝒖̛̣ 𝒕𝒖̛ 𝒗𝒂̂́𝒏 𝒄𝒉𝒖𝒚𝒆̂𝒏 𝒎𝒐̂𝒏 𝒌𝒊̣𝒑 𝒕𝒉𝒐̛̀𝒊: Khi con có những biểu hiện khiến cha mẹ lo lắng, đó là lúc cần đến sự giúp đỡ của các chuyên gia. Cha mẹ không nên đợi đến khi những khó khăn của con trở nên quá rõ rệt mới tìm cách giải quyết. Việc phát hiện sớm, can thiệp sớm các rối loạn phát triển trước 3 tuổi được coi là “thời điểm vàng” giúp con có cơ hội hòa nhập tốt hơn rất nhiều lần.
Lời kết
Cha mẹ là người yêu thương và hiểu con nhất, nhưng đôi khi tình yêu thương cũng cần thêm sự dẫn lối từ chuyên môn. Một quyết định tìm hiểu sớm của cha mẹ hôm nay chính là bệ phóng lớn nhất cho cuộc đời con mai sau.
Nếu cha mẹ đang băn khoăn về những biểu hiện chậm nói, ít tương tác hay những hành vi lạ của con, hãy để Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare đồng hành cùng cha mẹ. Đội ngũ chuyên gia gồm các Tiến sĩ, Thạc sĩ Giáo dục Đặc biệt giàu kinh nghiệm sẽ giúp cha mẹ đánh giá kỹ càng, chính xác tình trạng phát triển và những khó khăn con đang gặp phải, từ đó tư vấn lộ trình can thiệp tối ưu nhất cho con yêu.Đánh giá sự phát triển cho trẻ tại BrainCare
Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia tâm lý, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm đánh giá, tham vấn, trị liệu, chẩn đoán uy tín, mang đến lợi ích cho khách hàng.
BrainCare hướng tới trở thành một trong những đơn vị dẫn đầu về lĩnh vực đánh giá sự phát triển của trẻ em tại Việt Nam, làm thay đổi thói quen và nhận thức của người Việt Nam trong việc chú trọng sự phát triển của trẻ và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. BrainCare “Vì cộng đồng hạnh phúc hơn từng phút giây”.
Tin tức
Đăng ký tư vấn
Chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe bạn, hãy sẻ chia với chúng tôi nhé!
